Архивы Центральной и Восточной Европы

Архивы Центральной и Восточной Европы

Скачати 2.08 Mb.

Сторінка 1/36 Дата конвертації 14.04.2016 Розмір 2.08 Mb.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   …   36

NACZELNA DYREKCJA ARCHIWÓW PAŃSTWOWYCH
ZAKŁAD NAUKOWY ARCHIWISTYKI

STOWARZYSZENIE ARCHIWISTÓW POLSKICH
KOMITET BADAŃ NAUKOWYCH

ARCHIWA EUROPY ŚRODKOWEJ I WSCHODNIEJ
W DOBIE PRZEKSZTAŁCEŃ
PRAWNOUSTROJOWYCH

Materiały
międzynarodowej konferencji archiwalnej
28–30 czerwca 1996 r. w Puławach

pod redakcją


Bolesława Woszczyńskiego
przy udziale
Ewy Rosowskiej

Warszawa 1997

Organizacja konferencji:

Wydział Współpracy z Zagranicą
Zakład Naukowy Archiwistyki

Redaktor: Aleksandra Belerska

Korektor: Ewa Stempniewicz

Wersja polska streszczeń: Ewa Rosowska

© Copyright by Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych

Warszawa 1997

ISBN 83-86643-86-2

Skład, łamanie: EDUCATIO

druk: Paper&Tinta

Wyd. I, nakład 150 egz., 14 ark. wyd.
Генеральная дирекция государственных архивов
Научный отдел архивоведеиия

Ассоциация польских архивистов

Комитет научных исследований

Архивы Центральной и Восточной Европы
в период

государственноправовых преобразований

Материалы 

международой архивной конференции  
28–30 июня 1996 г. в Пулавах

Managing Directorate of State Archives

Scientific Archival Institute

Association of Polish Archivists

Committee of Scientific Research

ArchivesofCentralandEasternEurope
at
thetimeof
legal
andpoliticaltransformations

Papiers
of the international conference on archives

28–30 June 1996 in Puławy

WSTĘP

Już po raz drugi w  krótkim odstępie czasu państwowa służba archiwalna podjęła się or­ga­nizacji międzynarodowej konferencji*. Od 28 do 30 VI 1996 r. obradowała w  Puławach, w gma­chu Centrum Szkoleniowo­ Kongresowego, międzynarodowa konferencja archiwalna na temat Archiwa Europy Środkowej i Wschodniej w dobie przekształceń prawnoustrojowych. Udział w  niej wzięli przedstawiciele służb archiwalnych: Białorusi, Bułgarii, Chorwacji, Czech, Litwy, Łotwy, Polski, Rosji, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Ukrainy i  Węgier, a  także goście delegowani przez Sekretariat Międzynarodowej Rady Archiwów. Organizatorem spotkania była Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych wespół ze Stowarzyszeniem Archiwistów Polskich. Wszechstronnego wsparcia udzielił Komitet Badań Naukowych.

Obrady (28 czerwca) otworzył prof. Jerzy Skowronek, naczelny dyrektor archiwów państwo­wych. Obecni byli zastępcy NDAP — Andrzej Biernat, Henryk Kurowski, Edward Frącki. Witając zebranych, zwrócił uwagę na fakt, że właśnie służby archiwalne tego regionu czynią duże zabiegi o  pogłębianie wymiany doświadczeń w  zakresie zarządzania, organizacji i  funkcjo­nowania archiwów w  okresie przeobrażeń prawnoustrojowych. Dowodem aktywnej działalności stały się odpowiedzi na ankietę upowszechnioną w  krajach Europy Środkowej i  Wschodniej. Głównym jej celem było poznanie stanu rozwoju archiwów po roku 1989, a  więc w  momencie zmian polityczno­ gospodarczych w  państwach tego regionu Europy.

Sprawozdanie, z  przeprowadzonego wcześniej badania ankietowego przez państwowe służby archiwalne Polski, Rosji i  Łotwy, zaprezentował — w  szerszym omówieniu uzupełnionym wie­loma przykładami szczegółowymi — Vladimir Kozlov, zastępca kierownika Państwowej Służby Archiwalnej Rosji. Tekst polski przygotowała Ewa Rosowska — pracownik Zakładu Naukowego Archiwistyki NDAP.

Główną część rozważań pierwszego dnia konferencji zdominowały problemy dotyczące usta­wodawstwa archiwalnego w  dobie transformacji prawnoustrojowych w  Europie Środkowej i  Wschodniej. Temat to szczególnie interesujący, wywołujący żywe dyskusje w środowiskach służb archiwalnych po roku 1989. Pierwszy referat wygłosił Andrzej Biernat, zastępca naczel­nego dyrektora archiwów państwowych. W  swoim wystąpieniu zapoznał uczestników z  proje­ktem polskiej ustawy archiwalnej „Prawo archiwalne”. Gediminas Ilguũnas, naczelny dyrektor archiwów Litwy, mówił o  nowym ustawodawstwie archiwalnym swego państwa. Na temat ustawodawstwa archiwalnego Rosji wypowiedział się Andrej Artizov, naczelnik Zarządu Organizacyjnego i  Kadr Rosarchiw. Podstawy prawne organizacji archiwów Ukrainy, po przyję­ciu ustawy o  narodowym zasobie archiwalnym, były przedmiotem rozważań Konstantina Novochatskiego, naczelnika Wydziału Organizacyjno­ Prawnego Głównego Zarządu Archiwów przy Gabinecie Ministrów Ukrainy. W  referacie Tamary Mazure — zastępcy naczelnego dyre­ktora archiwów państwowych Łotwy, była mowa o  funkcjonowaniu archiwów państwowych w  świetle nowych ustaleń prawnoustrojowych. Następnie wystąpił Vladimir Žumer, dyrektor Archiwów Republiki Słowenii, który naświetlił podstawy prawne i organizację służby archiwal­nej w swoim kraju.

Drugi dzień obrad (29 czerwca) zapoczątkowały rozważania będące kontynuacją podjętej wcześniej tematyki. Lajos Körmendy, dyrektor Departamentu Archiwum Węgier, zapoznał zebranych z  nowym prawem archiwalnym Węgier. Na temat archiwistyki czeskiej w  okresie powojennym mówił Pavel Rafaj, naczelnik Wydziału Zarządu Archiwów Republiki Czeskiej. O narodowym prawie archiwalnym Rumunii oraz sposobie przejmowania i  udostępniania przekazów źródłowych traktował referat Iona Agrigoroaiei, dyrektora Archiwum Państwowego w  Jassach. Pracownik Archiwum Państwowego w  Preszowie, Milan Belej mówił o  podstawach prawnych organizacji archiwów Słowacji. Aktualne problemy służby archiwalnej Chorwacji zaprezentowała Marina Škalić, z  chorwackiego Archiwum Państwowego w  Zagrzebiu. Rozwa­żania dotyczące ustawodawstwa archiwalnego zamknął referat pt. Dokumentacja pań­stwo­wa i  prywatna w  Republice Słowenii, który wygłosił przedstawiciel służby archiwalnej tego kraju — Vladimir Kološa.

Problematyka omawiana w  tym bloku tematycznym stała się przedmiotem szerokich rozwa­żań i dyskusji. Do autorów referatów zgłoszono wiele pytań; dzielono się również uwagami i własny­mi doświadczeniami. Podkreślano wielokrotnie różnice w  działalności i  organizacji służb archiwalnych krajów reprezentowanych na konferencji. O  tym właśnie mówili przedstawi­ciele Litwy (G. Ilgu˜nas), Ukrainy (K. Novochatskij), Rosji (V. Kozlov) i  Polski (J. Skowronek, B. Woszczyński).

Również tego samego dnia zorganizowana została dyskusja panelowa, prowadzona przez An­drzeja Biernata, na temat Rola i  miejsce archiwum zakładowego w  dobie przekształceń prawnoustrojowych. Uczestnikami tego spotkania byli pracownicy polskich archiwów państwo­wych i  zakładowych, zaproszeni przez NDAP i  SAP na konferencję: Robert Beller (Telewizja Polska), Teresa Filipczak (AP w  Krakowie), Urszula Głowacka­ Maksymiuk (AP w  Siedlcach), Jan Kornek (AP w  Opolu), Marlena Koter (AP w  Olsztynie), Hanna Krajewska (PAN), Helena Kułdo (AP we Wrocławiu), Adam Buława (Archiwum Dokumentacji Mechanicznej), Joanna Leśniak (Urząd Wojewódzki w  Gdańsku), Zofia Lipińska (Urząd Rady Ministrów), Jan Miłosz (AP w  Poznaniu), Krystyna Mońka (Ministerstwo Sprawiedliwości), Leszek Pudłowski (AP m.st. Warszawy), Dominika Staniszewska (Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa), Jacek Szczerbicki (Najwyższa Izba Kontroli), Leonarda Krystyna Zięba (Ministerstwo Współpracy Gospodarczej z Zagranicą).

Władysław Stępniak, przewodniczący Zarządu Głównego SAP, mówił o  Stowarzyszeniu, jego roli i  miejscu we współczesnych przemianach polityczno­ gospodarczych. Przypomniał dzieje tej organizacji, działającej od 1965 r. Zapoznał też zebranych z  najbliższymi planami oraz porozumieniem zawartym pomiędzy Zarządem Głównym SAP i  naczelnym dyrektorem archiwów państwowych. Przedstawił również stan przygotowań do III Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, który odbędzie się we  wrześniu 1997 r. w  Toruniu. Poinformował o powołaniu Rady Programowej Zjazdu.

Wprowadzenie do dyskusji wygłosił Zbigniew Pustuła, główny specjalista NDAP, dyrektor Centralnego Ośrodka Kursów Kancelaryjno­ Archiwalnych Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, który skupił się przede wszystkim na problematyce organizacyjnej oraz podstawowych zadaniach związanych z  funkcjonowaniem archiwów zakładowych i  nadzorem nad narastającym zasobem archiwalnym w  centralnych jednostkach administracji państwowej. Poruszył też sprawy podno­szenia kwalifikacji zawodowych, organizowania kursów i  spotkań archiwistów, poświęconych wybranym tematom. Do powyższych zagadnień nawiązali w  swoich wypowiedziach przedstawi­ciele NDAP, archiwów państwowych, jak też archiwów zakładowych. W  dyskusji podniesiono również istotne kwestie związane ze stosowaniem komputerów w archiwach.

Trzeci dzień konferencji (30 czerwca) wypełniły obrady plenarne skupione wokół roli i  zadań narodowych służb archiwalnych w  nowej sytuacji prawnoustrojowej Europy Środkowej i Wschodniej. Pierwszy referat, autorstwa prof. Jerzego Skowronka, dotyczył organizacji i zarzą­dzania archiwami państwowymi w  okresie transformacji ustrojowej w  Polsce. Wystąpienie naczelnego dyrektora archiwów państwowych traktowało o  strukturze służby archiwalnej, sprawowaniu nadzoru nad narastającym zasobem, podejmowaniu zabiegów o  kszta­łtowanie nowych struktur organizacyjno­ archiwalnych w  kraju. Na temat funkcjonowania archiwów w  Rosji w  okresie przejściowym mówił Vladimir Kozlov, prezentując nowe rozwią­zania w  zakresie zarządzania służbą archiwalną, głównie po roku 1991. Do poprzednich refera­tów nawiązała Čmma Davydova, naczelnik Wydziału Komitetu ds. Archiwów i  Dokumentacji Białorusi, omawiając problemy nadzoru państwowej służby archiwalnej nad narastającym zaso­bem i  przechowywaniem dokumentów w  archiwach tego kraju. Spojrzenie na zawodowe i  etyczne problemy wykorzystania archiwów byłych partii komunistycznych i  służby bezpieczeń­stwa przekazał Miljenko Pandžić, zastępca dyrektora Chorwackiego Archiwum Państwowego. O teo­retycznych i  praktycznych aspektach organizacji biurowości oraz pracy z  archiwami instytucji państwowych i  niepaństwowych mówiła Danute` Enčiene`, kierownik Wydziału Dyrekcji Archiwów Litwy. Referat Jana Miłosza — pracownika Archiwum Państwowego w  Poznaniu — mówił o  problemach archiwów samorządowych w  Polsce, uwzględniając zapo­czątkowane już działania i  doświadczenia Wielkopolski, wynikające z  głównych założeń projektu nowej ustawy „Prawo archiwalne”. Kolejne wystąpienie, autorstwa Elmarsa Pelkausa (Archiwum Państwowe w  Rydze), dotyczyło spraw związanych z  gromadzeniem dokumentacji organizacji społeczno­ politycznych na Łotwie, w  świetle obowiązującego tam ustawodawstwa archiwalnego. Maria Piskova z  Bułgarii poinformowała o  sposobie postępowania z  doku­mentacją audiowizualną w  bułgarskich archiwach państwowych. Referat Very Lariny (Instytut Nauko­wo­ Badawczy Biurowości i  Archiwistyki w  Moskwie) dotyczył postępowania z  przekazami źródłowymi byłych archiwów partyjnych w  warunkach reformy archiwalnej w  Rosji. Część referatową ostatniego dnia obrad zamknęła informacja Oresta Maciuka, dyrek­tora Centralnego Państwowego Archiwum Historycznego we Lwowie, na temat zasobu zgroma­dzonego w  archiwum, które świętowało niedawno swoje 210 lecie istnienia.

Referaty wygłoszone w  tym bloku tematycznym wzbudziły duże zainteresowanie. Podjęta została dyskusja dotycząca problemów zarządzania służbą archiwalną w  różnych państwach. Wyrażono swoje opinie w  sprawie nadzoru nad narastającym zasobem, struktury sieci archiwal­nej, metod gromadzenia i  udostępniania opracowywanych przekazów źródłowych. Uwaga zebranych koncentrowała się także na tworzeniu pomocy archiwalnych oraz potrzebie szerokiego informowania zainteresowanych o  bazie archiwalnej. Powyższe problemy poruszali w  swoich wystąpieniach: J. Skowronek, Z. Pustuła, V. Kozlov, K. Novochatskij, B. Woszczyński, O. Ma­ciuk, M. Pandžić, A. Artizov, T. Mazure, È. Davydova.

Ogólnego podsumowania przebiegu trzydniowych obrad dokonali prof. Jerzy SkowronekWładysław Stępniak. Uznanie dla organizatorów oraz uczestników wyrazili przedstawiciele Między­naro­dowej Rady Archiwów. Na pytania dotyczące działalności MRA odpowiadali Trudy Huskamp Peterson i  Siegfried Bütter. W  dłuższym wystąpieniu Björn Lindh omówił poczy­nania MRA planowane na okres poprzedzający XIII Międzynarodowy Kongres Archiwów w  Pekinie (2–7 IX 1996 r.). Tam wła­śnie podjęte będą decyzje co do składu Komisji i  zespołów problemowych funkcjonujących pod auspicjami Rady. Nie wyklucza się możliwości zwiększenia w  nich udziału przedstawicieli służb archiwalnych krajów Europy Środkowej i  Wschodniej. Zgłoszone w  tej sprawie postulaty — podkreślił — są w  pełni uzasadnione. Aktywność archi­wistów tego regionu, zwłaszcza w  ostatnich latach, uzasadnia słuszność takich propozycji. Kończąc swoje wystąpienie słowami podziękowania za zaproszenie do udziału w  konfe­ren­cji, Lindh wyraził szczególne uznanie za inicjatywę podjętą przez polską służbę archiwalną.

Uczestnicy obrad przyjęli rezolucję, której projekt opracowała (w jęz. rosyjskim) wcześniej powołana komisja w  składzie: Gediminas Ilgu˜nas (Litwa), Vladimir Kozlov (Rosja), Miljenko Pandžić (Chorwacja), Ewa Rosowska i  Jerzy Skowronek (Polska).

Uznano za celowe dokonywanie wymiany doświadczeń, organizowanie seminariów i  kursów dla stażystów w  ramach porozumień służb archiwalnych oraz przy pomocy i  wsparciu kadrowym MRA. Zwrócono uwagę na potrzebę zwiększenia udziału przedstawicieli służb archiwalnych krajów Europy Środkowej i  Wschodniej w  różnych organach (komisjach) MRA. Wyrażając uznanie i  podziękowanie dla strony polskiej za podjęcie się trudu zorganizowania konferencji, uczestnicy wystąpili z  propozycją, aby podobne spotkania regionalne odbywały się w  odstępach rocznych. Najbliższe, jak podkreślono w  rezolucji, można poświęcić problemom udostępniania archiwaliów lub też kształcenia kadr na potrzeby archiwów.

Z delegacjami zagranicznymi służb archiwalnych oraz przedstawicielami MRA i  naczelnym dyrektorem archiwów państwowych spotkał się prezydent Puław.

Niniejsza publikacja zawiera materiały konferencji. W  głównej części zamieszczone zostały teksty referatów wygłoszonych i  złożonych przez autorów. Ze względu na to, iż obrady odbywały się w  języku rosyjskim i  angielskim, referaty uczestników zagranicznych publikuje się w  wersji językowej, w  jakiej zostały wygłoszone, opatrując je w  krótkie streszczenia w  języku polskim oraz odpowiednio drugim języku konferencji. Wystąpienia uczestników polskich, również podczas dyskusji panelowej, publikuje się w  języku polskim wraz ze streszczeniem w  obu językach konferencji.

Referaty zamieszczono w  kolejności ich wygłaszania, zgodnie z  programem konferencji, a więc w  dwóch blokach tematycznych.

Na potrzeby niniejszej publikacji dokonane zostało niezbędne opracowanie redakcyjne złożo­nych tekstów. Do zbioru włączono także referat podsumowujący wyniki badania ankietowego (w wersji językowej rosyjskiej) oraz rezolucję przyjętą przez uczestników konferencji.
Bolesław Woszczyński

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   …   36
База даних захищена авторським правом ©mediku.com.ua 2016
звернутися до адміністрації

    Головна сторінка
Інформація Автореферат Анализ Диплом Додаток Доклад Задача Закон Занятие Звіт Инструкция

Рейтинг
( Пока оценок нет )
Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Добавить комментарий